Waarom lessen in een schakelauto straks lastiger wordt

Als je binnenkort begint met rijlessen, sta je voor een keuze die steeds belangrijker wordt: ga je voor lessen in een automaat of toch in een handgeschakelde auto? Vroeger was die vraag simpel – bijna iedereen leerde schakelen – tegenwoordig is dit niet meer zo  vanzelfsprekend.

Waarom die keuze nu lastiger is

Door de opkomst van elektrische en hybride auto’s neemt het aantal handgeschakelde modellen langzaam af. Waar merken vroeger vrijwel standaard schakelauto’s leverden, zie je nu steeds vaker automaten. In België is al naar voren gekomen dat rijscholen moeite hebben om voldoende handgeschakelde lesauto’s te vinden. Vanaf 2026 mogen daar zelfs geen nieuwe lesauto’s met uitlaat meer worden ingeschreven, waardoor de beschikbaarheid van schakelauto’s verder onder druk komt te staan. Hoe dit precies in Nederland gaat verlopen, is nog niet helemaal duidelijk, maar de verwachting is wel dat de trend ook hier merkbaar zal worden bij rijscholen.

Voor jou betekent dat: de kans dat je rijexamen straks in een automaat doet, wordt steeds groter. En dat heeft gevolgen.

Automaat rijbewijs en code 78

Wie examen doet in een automaat, krijgt een automaat rijbewijs. Op dat rijbewijs komt de zogeheten “code 78” te staan. Dat betekent dat je uitsluitend in automaten mag rijden. Handgeschakelde auto’s zijn dan geen optie meer, tenzij je later alsnog extra lessen volgt en opnieuw examen doet voor een handgeschakeld rijbewijs.

Dat klinkt misschien niet zo problematisch, zeker als je verwacht dat je later toch in een elektrische auto rijdt. Maar op de tweedehandsmarkt liggen de kaarten anders. Meer dan 80 procent van de betaalbare tweedehandsauto’s is nog steeds handgeschakeld. Vooral als je straks een eerste, goedkope auto zoekt, kan het een nadeel zijn om beperkt te zijn tot automaten.

Voordelen en nadelen van beide opties

Een automaat voelt voor veel leerlingen eenvoudiger. Geen koppeling, geen stress dat de motor afslaat, meer rust en overzicht in het verkeer. Daardoor haal je vaak sneller vertrouwen achter het stuur. Voor wie onzeker is of moeite heeft met schakelen, kan dit een groot voordeel zijn.

Handgeschakeld rijden heeft nog altijd voordelen. Als je examen doet in een schakelauto, haal je een volledig rijbewijs. Daarmee mag je zowel handgeschakeld als automaat rijden, en dat geeft je simpelweg meer vrijheid. Zeker nu het grootste deel van de tweedehandsauto’s nog steeds met een schakelbak wordt verkocht, is dat handig. Voor veel leerlingen betekent dit dat je meer keuze hebt binnen je budget, want handgeschakelde auto’s zijn vaak net wat goedkoper dan een automaat.

Het speelt ook mee in situaties waar je misschien nog niet direct aan denkt. Een bestelbus huren bij een verhuizing, een deelauto reserveren in de stad of een auto lenen tijdens de vakantie: grote kans dat die nog steeds handgeschakeld zijn. Met alleen een automaatrijbewijs kun je daar niet zomaar in weg rijden.

Ook als je later een be rijbewijs wilt halen om met een aanhanger of caravan te mogen rijden, kan ervaring met een handgeschakelde auto handig zijn. Vooral bij grotere combinaties voelt schakelen voor veel bestuurders natuurlijker en geeft het meer controle.

Waar je op moet letten

De keuze tussen automaat of handgeschakeld is dus geen kwestie van goed of fout, maar van vooruitdenken. Stel jezelf een paar vragen voordat je start met rijlessen:

• Welke auto ga je waarschijnlijk als eerste rijden?

• Is er thuis of in je omgeving een auto beschikbaar, en is dat een automaat of handgeschakeld?

• Vind je het belangrijk om later op de tweedehandsmarkt meer keus te hebben?

Als je vooral in een automaat gaat rijden en je vindt het prettig om sneller zekerheid te krijgen tijdens je rijlessen, dan is een automaat rijbewijs een logische keuze. Wil je juist alle mogelijkheden openhouden en niet beperkt zijn, dan blijft een handgeschakelde lesauto voorlopig de beste optie.

Ons advies

Een rijbewijs gaat niet alleen over slagen voor het examen, maar vooral over vrijheid. Je wilt zonder beperkingen kunnen kiezen welke auto bij jouw situatie past. Praat daarom goed met de rijschool van jouw keuze wat de mogelijkheden zijn. Zo maak je een keuze die past bij jouw toekomst en zorg je dat je straks met vertrouwen de weg op gaat – of dat nu in een automaat is of in een handgeschakelde auto.